نوع درایو را از Disks & volumes بخوانید

Settings را باز کنید، System، بعد Storage. پایین بروید تا Advanced storage settings، بعد Disks & volumes. مایکروسافت می‌گوید اینجا همهٔ دیسک‌ها و جلدها را می‌بینید، داخلی و خارجی، با نوع دیسک مثلاً SSD یا HDD، ظرفیت، و مصرف فعلی. Properties جلد حرف‌دار مثل C: برای تغییر اندازه است، نه برای حدس زدن سلامت.

اگر نوع HDD است، کندی بیشتر از پر بودن پوشهٔ دانلود می‌آید؛ هد مکانیکی دنبال داده می‌گردد. اگر SSD است، یکپارچه‌سازی قدیمی همان کار را نمی‌کند. در همان صفحهٔ Storage دسته‌ها را هم ببینید: Installed apps، Temporary files، System & reserved. Show more categories فضای رزرو سیستم را نشان می‌دهد. ویندوز بخشی از فضا را برای به‌روزرسانی کنار می‌گذارد و وقتی جا کم باشد همان را آزاد می‌کند.

Cleanup recommendations پیشنهاد شخصی برای فایل موقت، نصب قبلی ویندوز، فایل بزرگ و برنامهٔ کم‌استفاده می‌دهد. Storage Sense را قبلاً جدا نوشته‌ایم؛ اینجا همان را تکرار نمی‌کنم. اگر درایو دوم دارید، Storage used on other drives همان دسته‌ها را روی آن دیسک نشان می‌دهد.

اگر تا این‌جا نوع درایو را دیدید، در دیدگاه بنویسید SSD بود یا HDD. همان یک کلمه معمولاً بقیهٔ تصمیم را روشن می‌کند.

اگر درایو دوم خالی دارید، Where new content is saved را باز کنید. مایکروسافت می‌گوید می‌توانید محل پیش‌فرض برنامه، سند، موسیقی، عکس و ویدیوی تازه را جدا کنید. فایل تازه را همان‌جا بفرستید، نه اینکه جلد C را بدون پشتیبان کوچک کنید. Properties برای تغییر اندازه جلد است؛ اول نوع درایو و سلامت را بخوانید، بعد به اندازه دست بزنید.

یک اشتباه رایج این است که هر کندی را به پر بودن C نسبت دهید. اگر نوع HDD است و فضا هنوز آزاد است، بهینه‌سازی را از Drive optimization بزنید و صبر کنید تا تمام شود. اگر SSD است و HealthStatus برابر Healthy، دنبال برنامهٔ استارت‌آپ یا گرمای دستگاه بگردید، نه یکپارچه‌سازی.

سلامت درایو را با Get-PhysicalDisk ببینید

در پاورشل این را بزنید: Get-PhysicalDisk. صفحهٔ رسمی ماژول Storage می‌گوید خروجی HealthStatus یکی از این‌هاست: Healthy، Warning، Unhealthy، Unknown. در مثال خود مایکروسافت OperationalStatus برابر OK و HealthStatus برابر Healthy است. عدد درصد عمر باقی‌مانده را از این فرمان نسازید؛ همان صفحه چنین عددی نداده است.

اگر Warning یا Unhealthy دیدید، اول پشتیبان بگیرید، بعد سراغ تعویض بروید. Unknown یعنی ویندوز نتوانسته وضعیت را بخواند؛ لزوماً سالم نیست. مایکروسافت می‌گوید برای مدیریت دیسک فیزیکی یک storage management provider لازم است؛ روی ویندوز خانگی معمولاً همان پیش‌فرض کافی است.

بهینه‌سازی برای SSD همان یکپارچه‌سازی دیسک نیست

در Advanced storage settings گزینهٔ Drive optimization هست. مایکروسافت می‌گوید برای دیسک مکانیکی داده را جابه‌جا می‌کند تا دسترسی سریع‌تر شود، و برای SSD عمل trim می‌زند تا مدیریت داده کارآمد بماند. SSD را با برنامهٔ قدیمی یکپارچه‌سازی مثل HDD رفتار نکنید. اگر نوع درایو را اشتباه بخوانید، همین‌جا خطا می‌کنید.

منبع مسیر تنظیمات صفحهٔ Storage settings in Windows در پشتیبانی مایکروسافت است. معنی HealthStatus را از صفحهٔ Get-PhysicalDisk در Microsoft Learn برداشته‌ام.

ویندوز نوع درایو را SSD نوشته یا شما هنوز از روی صدای هارد حدس می‌زنید؟