طبق گزارش رویترز و آسوشیتدپرس، ربات تیان‌گونگ اولترا که مرکز نوآوری ربات انسان‌نمای پکن ساخته، در یک دور مقدماتی روز شنبه ۲۲ اوت ۲۰۲۶ زمان ۹.۳۹ ثانیه را روی صد متر گذاشت. رکورد رسمی انسان هنوز همان ۹.۵۸ ثانیه یوسین بولت در برلین ۲۰۰۹ است؛ یعنی این دو عدد در دو دنیای جدا ثبت شده‌اند. با این حال فاصله ۰.۱۹ ثانیه برای مخاطب عادی کافی است تا بگوید ماشین از سریع‌ترین انسان تاریخ جلو زد.
در همان دور مقدماتی، ربات لایتنینگ شرکت آنر با ۹.۴۷ ثانیه دوم شد و آن هم از زمان بولت سریع‌تر بود. لایتنینگ اوایل مسابقه جلو افتاد و تیان‌گونگ نزدیک خط پایان از کنارش رد شد. پیش از افتتاحیه، آنر گفته بود لایتنینگ در یک تست آمادگی ۹.۳۲ ثانیه دویده و اوج سرعتش به ۱۴.۵ متر بر ثانیه رسیده؛ آن عدد نمایش آزمایشی است، نه نتیجه رسمی دور رقابتی.
معنای واقعی جهش این‌جاست: سال گذشته در دوره اول همین بازی‌ها، بهترین زمان صد متر ۲۱.۵۰ ثانیه بود و برنده همان تیان‌گونگ اولترا. از ۲۱.۵۰ به ۹.۳۹ یعنی بیشتر از نصف شدن زمان در یک سال. گلوبال تایمز به نقل از سی‌سی‌تی‌وی نوشت سه ربات مثل فنر از خط استارت کنده شدند و برنده با اختلاف تقریباً یک بدن از خط گذشت. فینال‌ها تا چهارشنبه ۲۶ اوت ادامه دارد؛ ممکن است عدد باز هم پایین‌تر بیاید.
دور دوم بازی‌های جهانی ربات انسان‌نما از ۲۲ تا ۲۶ اوت در ورزشگاه ملی سرعت روی یخ پکن برگزار می‌شود؛ همان سالن المپیک زمستانی ۲۰۲۲ که به روبان یخی معروف است. رویترز و یو‌اس‌ای تودی نوشته‌اند امسال ۲۰۵۶ ربات از ۶۶۶ تیم و ۱۶ کشور روی شش قاره آمده‌اند. سال قبل فقط ۲۸۰ تیم بودند. ۵۱ رشته در برنامه است: دو، فوتبال، تنیس روی میز، رقص، وزنه‌برداری، طناب‌کشی و آزمون‌های صنعتی.
آسوشیتدپرس می‌گوید در پرش ارتفاع ایستاده هم یک ربات انسان‌نما از شرکت ایکس‌هیومنوید پکن به ۲.۸۸ متر رسید. رکورد انسانی خاویر سوتومایور از سال ۱۹۹۳ برابر ۲.۴۵ متر است و بهترین پرش رباتی پارسال فقط ۰.۹۵ متر بود. همین هفته کنفرانس جهانی ربات ۲۰۲۶ هم در پکن حدود سه هزار محصول را نشان داد. چین تولیدکننده اکثر ربات‌های انسان‌نمای جهان است و دولت این صنعت را راهبردی حساب می‌کند.
لایتنینگ فقط دونده صد متر نیست. یو‌اس‌ای تودی به نقل از برگزارکنندگان نوشت همین ربات امسال نیمه‌ماراتن انسان‌نما را در ۵۰ دقیقه و ۲۶ ثانیه برده؛ زمانی سریع‌تر از رکورد نخبگان مرد انسان در همین مسافت. پژوهشگران بعد از آن مسابقه پاهایش را تقریباً از حدود ۹۰ سانتی‌متر به نزدیک ۱۰۵ سانتی‌متر رساندند تا برای بازی‌ها آماده شود. تیان‌گونگ پارسال برنده اولین نیمه‌ماراتن انسان‌نمای جهان در پکن بود. ساوث چاینا مورنینگ پست هم نوشت ربات یونیتری در همان حرارت صد متر آخر شد: ۱۲.۴۱ ثانیه. یعنی حتی بین خود ماشین‌ها هم فاصله طبقاتی جدی است.
عدد ۹.۳۹ ثانیه چشم را می‌گیرد، اما کارشناسانی که آسوشیتدپرس با آن‌ها حرف زده هنوز می‌گویند ربات انسان‌نما بیشتر در نمایش، پژوهش و تبلیغات دیده می‌شود تا خط تولید واقعی. دویدن روی پیست صاف با زمان‌بندی دقیق یک چیز است؛ برداشتن پیچ از جعبه، رد شدن از کابل روی زمین کارخانه، یا کار کردن هشت ساعت بدون افتادن چیز دیگری است.
برگزارکنندگان امسال عمداً رشته‌های کاربردی را زیاد کرده‌اند: مونتاژ صنعتی، شارژ خودرو، مسیریابی کابل، و چالش دست ماهر برای وزن کردن پودر یا باز کردن بطری. هدف این است که مدال به سفارش تجاری تبدیل شود، نه فقط ویدیوی ویروسی. برای خواننده ایرانی این بخش مهم‌تر از خود رکورد است. کارخانه، انبار و خدمات اگر روزی ربات دوپا بخرند، سوال‌شان زمان صد متر نیست؛ سوال‌شان تعمیر، قطعه، نرم‌افزار و اینکه دستگاه وسط شیفت زمین نخورد است.
بازی‌های پکن فقط جشنواره مهندسی نیست؛ ویترین رقابت چین و آمریکاست. ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ دفتر ایمنی عمومی کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا ربات‌های پیشرفته ساخت خارج را به فهرست تحت پوشش اضافه کرد. طبق اعلامیه رسمی ژوئیه کمیسیون، مدل‌های جدید ربات انسان‌نما، چهارپا و ربات سیار خودران خارجی بدون تأیید مشروط وزارت جنگ آمریکا مجوز تجهیزات جدید نمی‌گیرند و عملاً واردات و فروش مدل تازه در بازار آمریکا سخت می‌شود. مدل‌هایی که قبلاً مجوز گرفته‌اند از این محدودیت مدل‌های تازه مستثنی‌اند.
آسوشیتدپرس نوشته پنتاگون اخیراً یونیتری را هم به فهرست شرکت‌هایی برده که به ارتش چین وصل می‌داند؛ پکن این ادعا را رد کرده. چین می‌دود تا سرعت و مهارت را روی دوربین جهانی بگذارد؛ واشنگتن نگران داده، کنترل از راه دور و زنجیره تأمین است. برای بازارهایی مثل ایران که نه در اردوگاه سخت‌افزار آمریکایی‌اند و نه خط تولید بومی انسان‌نما دارند، نتیجه این جدایی دو استاندارد است: یک طرف ویترین پکن، طرف دیگر دیوار مجوز واشنگتن.
پس ۹.۳۹ ثانیه را باید دو جور خواند. یک خوانش ورزشی و غریزی است: ماشین از بولت جلو زد و پارسال هنوز ۲۱ ثانیه می‌دوید. خوانش دوم صنعتی است: اگر کنترل تعادل و توان موتور در یک سال این‌قدر جهیده، فاصله نمایشگاه تا انبار ممکن است کوتاه‌تر از چیزی باشد که مدیران سنتی تصور می‌کنند. فینال‌های پکن تا چهارشنبه ادامه دارد. همان‌جا معلوم می‌شود ۹.۳۹ سقف است یا فقط گرم کردن.
اگر فردا یک ربات انسان‌نما در کارخانه یا انبار ایران بتواند همین سرعت تصمیم را روی کار واقعی پیاده کند، حاضرید شیفت شب را به آن بسپارید یا هنوز به چشم یک نمایش پکن نگاه می‌کنید؟
