وقتی سیستم ناگهان بد اخلاق می‌شود، حدس زدن علت سخت است. ممکن است بعد از یک به‌روزرسانی ویندوز باشد، بعد از نصب یک درایور، یا فقط یک برنامه که مدام پاسخ نمی‌دهد. به جای پاک کردن تصادفی نرم‌افزارها، اول خط زمانی را ببینید.
تاریخچه قابلیت اطمینان ویندوز را چطور باز کنیم
در ویندوز ۱۰ و ۱۱ ساده‌ترین راه این است: منوی استارت را باز کنید، عبارت reliability را تایپ کنید و گزینهٔ View reliability history (مشاهده تاریخچه قابلیت اطمینان) را بزنید.
راه میانبر: کلیدهای Windows + R را بزنید، این دستور را بنویسید و Enter بزنید:
perfmon /rel
از کنترل‌پنل هم می‌شود رفت: System and Security، بعد Security and Maintenance، بعد View reliability history. هر سه مسیر به همان ابزار می‌رسند.
نمودار پایداری چه می‌گوید
بالای پنجره یک نمودار به نام شاخص پایداری (Stability Index) می‌بینید. خط نزدیک ۱۰ یعنی آن روزها سیستم نسبتاً آرام بوده. هر جا خط پایین می‌آید، همان روز رویدادهایی ثبت شده که روی پایداری اثر گذاشته‌اند.
زیر نمودار چند ردیف رویداد دارید؛ از جمله نصب و حذف نرم‌افزار، خرابی برنامه، خرابی سخت‌افزار، خرابی ویندوز و موارد متفرقه مثل خاموش شدن ناگهانی. مایکروسافت می‌گوید این ابزار تا حدود یک سال تاریخچه نگه می‌دارد و با اسکرول می‌توانید روزهای قدیمی‌تر را ببینید.
اگر همین حالا یک افت واضح می‌بینید، در نظرات بنویسید دقیقاً با نصب چه چیزی هم‌زمان بوده؛ بقیه خواننده‌ها هم تجربهٔ مشابه دارند.
روی یک روز کلیک کنید، نه روی کل ماه
پیش‌فرض، گزارش همان آخرین روز را نشان می‌دهد. روی ستون همان تاریخی که نمودار افت کرده کلیک کنید. پایین صفحه جزئیات همان روز باز می‌شود: نام برنامهٔ کرش‌کرده، نصب یا حذف، یا کد مربوط به خرابی ویندوز.
طبق مستند مایکروسافت، رویدادهای نصب نرم‌افزار شامل اجزای سیستم، به‌روزرسانی ویندوز، درایور و برنامه‌ها هم می‌شود. پس اگر خط از روز نصب یک درایور کارت گرافیک پایین آمده، همان نقطه نقطهٔ شروع بررسی است، نه حدس کلی که ویندوز خراب شده.
بعد از خواندن گزارش چه کار کنید
اگر کرش یک برنامه یا خطای نصب تکرار می‌شود، اول به‌روزرسانی همان برنامه یا ویندوز را چک کنید. اگر برنامه مال مایکروسافت نیست و راه‌حلی داخل ویندوز پیدا نشد، سایت سازنده را برای نسخهٔ تازه ببینید.
اگر رویدادهای سخت‌افزاری مثل حافظه یا دیسک تکرار می‌شوند، مایکروسافت می‌گوید ممکن است مشکل نرم‌افزاری نباشد و باید با سازندهٔ قطعه پیش بروید. نکتهٔ کاربردی این است: وقتی افت پایداری با یک نصب یا یک خطای حافظه در همان روز شروع شده، اول همان را هدف بگیرید؛ بعد سراغ تعمیرهای سنگین‌تر بروید.
این ابزار برای عیب‌یابی روزمره عالی است، ولی جایگزین Event Viewer برای تحلیل عمیق نیست. برای بیشتر کاربران خانگی و اداری، دیدن اینکه از کی شروع شد همان چیزی است که کم دارند.
یک عادت مفید این است که بعد از هر به‌روزرسانی بزرگ ویندوز یا نصب درایور جدید، یک‌بار همین صفحه را باز کنید. اگر همان روز چند علامت قرمز دیدید، زودتر متوجه می‌شوید و لازم نیست یک هفته بعد از حافظه حدس بزنید.
اگر چند برنامه مختلف در روزهای پیاپی کرش کرده‌اند، اول مشترک‌شان را پیدا کنید: شاید یک به‌روزرسانی مشترک، یک آنتی‌ویروس تازه، یا کمبود حافظه باشد که در ردیف سخت‌افزار هم دیده می‌شود. این جور نگاه مقایسه‌ای دقیقاً نقطهٔ قوت ابزار است.
شما آخرین باری که سیستم بی‌دلیل هنگ کرد، توانستید روز شروع مشکل را پیدا کنید؟ همان روز در تاریخچه قابلیت اطمینان چه رویدادی ثبت شده بود؟
